ค่าเงินบาทแข็ง-อ่อน ทำให้ราคาทองไทยขึ้นลงอย่างไร
ค่าเงินบาทมีผลต่อราคาทองไทยโดยตรง เพราะราคาทองในประเทศคิดจากราคาทองโลกซึ่งเป็นเงินดอลลาร์ แล้วแปลงเป็นเงินบาท เมื่อเงินบาทอ่อนค่า ราคาทองไทยมักแพงขึ้น และเมื่อเงินบาทแข็งค่า ราคาทองไทยมักถูกลง แม้ราคาทองโลกจะอยู่ที่เดิมก็ตาม
ทำไมราคาทองไทยต้องผูกกับค่าเงินบาท
ทองคำซื้อขายกันทั่วโลกด้วยเงินดอลลาร์สหรัฐ ผู้ค้าทองไทยที่นำเข้าหรือส่งออกทองก็ต้องจ่ายหรือรับเงินเป็นดอลลาร์ ราคาทองในประเทศจึงต้องแปลงจากดอลลาร์เป็นบาทเสมอ
สมาคมค้าทองคำระบุว่า ตัวแปรหลักในการกำหนดราคาทองไทย ได้แก่ ราคาทองโลก (Gold Spot) ค่าพรีเมียมจากการนำเข้า-ส่งออก และค่าเงินบาทต่อดอลลาร์ซึ่งใช้อัตราแบบเรียลไทม์ จากนั้นคณะกรรมการจะพิจารณาอุปสงค์-อุปทานทองในประเทศประกอบด้วย (ที่มา: สมาคมค้าทองคำ)
ดังนั้น “ราคาทองโลก” กับ “ราคาทองไทย” จึงเป็นคนละตัวเลข ตัวแรกมีหน่วยเป็นดอลลาร์ต่อทรอยออนซ์ ตัวหลังมีหน่วยเป็นบาทต่อน้ำหนักทอง 1 บาท และมีค่าเงินบาทคั่นอยู่ตรงกลาง
เข้าใจคำว่า “บาทแข็ง” กับ “บาทอ่อน” ก่อน
ค่าเงินบาทมักบอกเป็น “กี่บาทต่อ 1 ดอลลาร์” จุดที่คนสับสนบ่อยคือ ตัวเลขลดลงแปลว่าเงินบาทแข็งขึ้น
- จาก 35 เป็น 34 บาทต่อดอลลาร์ คือ บาทแข็งค่า ใช้เงินบาทน้อยลงก็แลกได้ 1 ดอลลาร์
- จาก 35 เป็น 36 บาทต่อดอลลาร์ คือ บาทอ่อนค่า ต้องใช้เงินบาทมากขึ้นจึงแลกได้ 1 ดอลลาร์
ลองนึกถึงการสั่งของจากเว็บต่างประเทศราคา 10 ดอลลาร์ ถ้าเรทอยู่ที่ 35 บาท ของชิ้นนี้คือ 350 บาท ถ้าบาทอ่อนเป็น 36 บาท ของชิ้นเดิมกลายเป็น 360 บาท ทั้งที่ร้านค้าไม่ได้ขึ้นราคาเลย ทองคำก็เป็นแบบเดียวกัน
สูตรย่อ: แปลงราคาทองโลกเป็นราคาทองไทย
สูตรแบบละเอียดเป็นเรื่องของ Gold Spot ซึ่งขอไม่ลงรายละเอียดในที่นี้ เราจะใช้สูตรแบบย่อ เพื่อดูผลของค่าเงินบาทอย่างเดียว
ราคาทองคำแท่ง 96.5% ต่อน้ำหนัก 1 บาท ≈ (ราคาทองโลก + พรีเมียม) × ค่าเงินบาทต่อดอลลาร์ × 0.473
ตัวเลข 0.473 มาจากการแปลงหน่วย ทองคำแท่งไทย 1 บาท หนัก 15.244 กรัม ส่วน 1 ทรอยออนซ์ หนักประมาณ 31.1035 กรัม และทองไทยมีเนื้อทอง 96.5% เมื่อคำนวณ 15.244 ÷ 31.1035 × 0.965 จะได้ประมาณ 0.473
สิ่งที่ต้องจำจากสูตรนี้มีข้อเดียว คือ ค่าเงินบาทเป็น “ตัวคูณ” ถ้าค่าเงินบาทเปลี่ยนไป 1% ต้นทุนทองไทยก็เปลี่ยนไปราว 1% เช่นกัน โดยไม่ต้องรอให้ทองโลกขยับเลย
ตัวอย่างคำนวณ (ตัวเลขสมมติ): ทองโลกนิ่ง แต่เงินบาทขยับ
สมมติราคาทองโลกอยู่ที่ 3,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์ตลอดวัน ไม่ขึ้นไม่ลง และขอตัดค่าพรีเมียมออกเพื่อให้เห็นภาพชัด แล้วดูว่าถ้าค่าเงินบาทเปลี่ยน ราคาทองไทยจะเป็นอย่างไร
| สถานการณ์ (ตัวเลขสมมติ) | ราคาทองโลก (ดอลลาร์/ออนซ์) | ค่าเงินบาท (บาท/ดอลลาร์) | ราคาทองคำแท่งไทยโดยประมาณ (บาท) |
|---|---|---|---|
| เงินบาทแข็งค่า | 3,000 | 34 | ราว 48,250 |
| จุดเริ่มต้น | 3,000 | 35 | ราว 49,650 |
| เงินบาทอ่อนค่า | 3,000 | 36 | ราว 51,100 |
จากตาราง ทองโลกไม่ขยับเลยสักดอลลาร์ แต่เงินบาทที่เปลี่ยนไป 1 บาทต่อดอลลาร์ ทำให้ราคาทองไทยต่างกันราว 1,400 บาทต่อบาททองคำ (ตัวเลขในตารางปัดเป็นขั้นละ 50 บาท ตามรูปแบบราคาที่สมาคมประกาศ)
แม้เงินบาทขยับเพียงเล็กน้อยก็มีผล ที่ราคาทองโลก 3,000 ดอลลาร์ (ตัวเลขสมมติ) ถ้าเงินบาทอ่อนลง 10 สตางค์ จาก 35.00 เป็น 35.10 บาทต่อดอลลาร์ ต้นทุนทองไทยจะเพิ่มราว 140 บาท ซึ่งเกินหนึ่งขั้นราคา 50 บาทไปแล้ว นี่คือเหตุผลหนึ่งที่บางวันราคาทองไทยเปลี่ยน ทั้งที่ข่าวทองโลกไม่ได้หวือหวาอะไร
ราคาทองโลก vs ราคาทองไทย: ทำไมบางวันวิ่งสวนทางกัน
เพราะราคาทองไทยเกิดจากตัวแปร 2 ตัวคูณกัน ถ้าตัวหนึ่งขึ้น แต่อีกตัวลงแรงกว่า ผลลัพธ์ก็กลับทิศได้ ลองดู 3 กรณี (ตัวเลขสมมติ เริ่มจากทองโลก 3,000 ดอลลาร์ เงินบาท 35 บาทต่อดอลลาร์ ราคาทองไทยราว 49,650 บาท)
- ทองโลกขึ้น แต่ทองไทยลง ทองโลกขึ้น 1% เป็น 3,030 ดอลลาร์ แต่เงินบาทแข็งค่าราว 2% เป็น 34.30 บาท ราคาทองไทยจะเหลือราว 49,150 บาท ลดลงราว 500 บาท
- ทองโลกลง แต่ทองไทยขึ้น ทองโลกลง 1% เป็น 2,970 ดอลลาร์ แต่เงินบาทอ่อนค่า 2% เป็น 35.70 บาท ราคาทองไทยจะขึ้นเป็นราว 50,150 บาท
- หักล้างกันพอดี ทองโลกขึ้น 1% และเงินบาทแข็งค่า 1% พร้อมกัน ราคาทองไทยแทบไม่ขยับ
กรณีที่สามเกิดขึ้นได้บ่อยกว่าที่คิด เพราะเมื่อดอลลาร์อ่อนค่าทั่วโลก ราคาทองโลกมักขึ้น ขณะที่เงินบาทก็มักแข็งค่าเทียบดอลลาร์ในช่วงเดียวกัน คนไทยจึงอาจรู้สึกว่าทองไทย “ขึ้นช้ากว่า” ทองโลก แต่นี่เป็นแนวโน้มที่พบบ่อย ไม่ใช่กฎตายตัว
นอกจากค่าเงินบาท ยังมีเหตุอื่นที่ทำให้ราคาไทยกับราคาโลกไม่ไปด้วยกันเป๊ะ ได้แก่ ค่าพรีเมียมที่เปลี่ยนตามภาวะนำเข้า-ส่งออก อุปสงค์-อุปทานทองในประเทศ และการที่ราคาไทยขยับเป็นขั้น ต้องรอสมาคมประกาศรอบใหม่ อ่านเพิ่มเรื่องปัจจัยฝั่งทองโลกได้ที่ ปัจจัยที่ทำให้ราคาทองขึ้น-ลง และเรื่องการประกาศราคาได้ที่ สมาคมค้าทองคำประกาศราคาอย่างไร
อะไรทำให้ค่าเงินบาทแข็งหรืออ่อน
ค่าเงินบาทก็เหมือนราคาสินค้า ขึ้นกับว่ามีคนอยากได้เงินบาทมากแค่ไหนเมื่อเทียบกับดอลลาร์ ปัจจัยหลักที่ควรรู้มีดังนี้
- เงินจากการค้าและการท่องเที่ยว ส่งออกได้ดี หรือนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามามาก จะมีการแลกดอลลาร์เป็นบาทมากขึ้น เงินบาทมีแนวโน้มแข็งค่า
- เงินลงทุนจากต่างชาติ ถ้านักลงทุนต่างชาติเข้ามาซื้อหุ้นหรือพันธบัตรไทย บาทมักแข็ง ถ้าขายแล้วนำเงินออก บาทมักอ่อน
- ส่วนต่างดอกเบี้ย ดอกเบี้ยของไทยเทียบกับสหรัฐฯ มีผลต่อการไหลของเงิน โดยคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ของธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นผู้กำหนดดอกเบี้ยนโยบายของไทย
- ทิศทางดอลลาร์ทั่วโลก ถ้าดอลลาร์อ่อนค่าเทียบกับเกือบทุกสกุล เงินบาทก็มักแข็งค่าตามไปด้วย
- การซื้อขายทองคำเอง คนไทยซื้อขายทองกันมาก การนำเข้าหรือส่งออกทองจึงมีการแลกเงินตามมา ธนาคารแห่งประเทศไทยเคยระบุว่า ในบางช่วงธุรกรรมซื้อขายทองขนาดใหญ่ส่งผลต่ออัตราแลกเปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ และได้ออกมาตรการกำกับการซื้อขายทองบนแพลตฟอร์มออนไลน์ มีผลตั้งแต่ 1 มีนาคม 2569 (รายละเอียดมาตรการ)
ดูค่าเงินบาทได้ที่ไหน และดูอย่างไรไม่ให้สับสน
แหล่งข้อมูลทางการคือเว็บไซต์ธนาคารแห่งประเทศไทย หน้า อัตราแลกเปลี่ยนประจำวัน ซึ่งแสดงอัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ซื้อขายกับลูกค้า และมีข้อมูลย้อนหลังให้ดูเป็นรายวัน รายเดือน และรายปี เวลาดูมีข้อควรรู้ 3 ข้อ
- ตัวเลขของ ธปท. เป็นค่าเฉลี่ยประจำวัน เหมาะกับการดูทิศทาง ส่วนค่าเงินระหว่างวันขยับตลอดเวลา และการกำหนดราคาทองใช้อัตราแบบเรียลไทม์ ตัวเลขจึงไม่ตรงกันเป๊ะ
- มีหลายเรท เช่น อัตราซื้อ อัตราขาย และอัตราซื้อเงินโอน ซึ่งต่างกันเล็กน้อย เวลาเปรียบเทียบให้ใช้เรทประเภทเดียวกันเสมอ
- ดูคู่กับราคาทอง หน้าเว็บของสมาคมค้าทองคำแสดงราคา Gold Spot และค่าเงินบาทอ้างอิงไว้ใกล้กับราคาประกาศ ช่วยให้เห็นว่ารอบนี้ราคาเปลี่ยนเพราะทองโลกหรือเพราะค่าเงิน
ถ้าอยากฝึกอ่าน ลองเปิด ราคาทองคำย้อนหลัง คู่กับค่าเงินบาทย้อนหลังของ ธปท. ในช่วงเดียวกัน แล้วสังเกตว่าช่วงที่บาทอ่อนแรง ราคาทองไทยเป็นอย่างไร ส่วนราคาล่าสุดดูได้ที่หน้า ราคาทองวันนี้
คำถามที่พบบ่อย
เงินบาทอ่อนค่า ดีหรือไม่ดีสำหรับคนที่ถือทอง
สำหรับคนที่ถือทองอยู่แล้ว บาทอ่อนมักทำให้ทองที่ถือมีมูลค่าเป็นเงินบาทสูงขึ้น แต่สำหรับคนที่กำลังจะซื้อ ราคาก็แพงขึ้นเช่นกัน จึงไม่มีฝ่ายไหนได้เปรียบเสมอไป
ทำไมข่าวบอกว่าทองโลกขึ้น แต่ทองไทยลง
ส่วนใหญ่เป็นเพราะเงินบาทแข็งค่าในช่วงเดียวกันมากกว่าที่ทองโลกขึ้น เมื่อคิดรวมกันแล้ว ราคาทองไทยจึงลดลง
เงินบาทเปลี่ยน 1 บาทต่อดอลลาร์ ราคาทองไทยเปลี่ยนเท่าไร
ขึ้นกับระดับราคาทองโลกในขณะนั้น ตัวอย่าง (ตัวเลขสมมติ) ที่ทองโลก 3,000 ดอลลาร์ เงินบาทเปลี่ยน 1 บาทต่อดอลลาร์ ทำให้ราคาทองคำแท่งไทยเปลี่ยนราว 1,400 บาท หรือจำง่าย ๆ ว่าบาทเปลี่ยน 1% ทองไทยเปลี่ยนราว 1%
ดูค่าเงินบาทจากที่ไหนน่าเชื่อถือ
แหล่งทางการคือเว็บไซต์ธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งเผยแพร่อัตราแลกเปลี่ยนประจำวันพร้อมข้อมูลย้อนหลัง
บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติเพื่ออธิบายหลักการเท่านั้น ราคาซื้อขายจริงขึ้นกับประกาศของสมาคมค้าทองคำและเงื่อนไขของแต่ละร้าน